Δευτέρα, 12 Δεκεμβρίου 2016

Εικονική ελάφρυνση χρέους και σκιαγράφηση 4ου Μνημονίου




Διαβάζοντας προσεκτικά την απόφαση του Eurogroup, δεν διαπιστώνω καμία αναφορά σε ελάφρυνση του χρέους κατά 45 δισ. Για την ακρίβεια, διαβάζω το εξής: «Σήμερα το Eurogroup συζήτησε πάλι την βιωσιμότητα του Ελληνικού δημόσιου χρέους με σκοπό την επαναφορά (της Ελλάδας) στις αγορές». Και ακολουθεί η αναφορά 3 προτάσεων του ESM, που μόνο εξειδικευμένοι οικονομολόγοι μπορούν να καταλάβουν. Αυτό όμως που μπορεί να διαπιστώσει ο καθένας είναι πως κανένα από αυτά τα μέτρα δεν συνδέεται με κάποια ποσοτική αναφορά σε ελάφρυνση του χρέους. 

Το ESM φρόντισε από την πλευρά του να δημοσιεύσει ένα κείμενο με 16 επεξηγητικά σημεία για την πρότασή του, που υιοθετήθηκε από τo Eurogroup. Η προσεκτική ανάγνωση των 16 σημείων, όχι μόνο δεν οδηγεί στο συμπέρασμα της μείωσης κατά 45 δισ., αλλά μάλλον στο αντίθετο.

Κατά πρώτον, το κείμενο δεν αναφέρεται πουθενά σε μείωση χρέους, αλλά σε μείωση του ρίσκου να αυξηθεί το χρέος, χάρη στην μετατροπή του κυμαινόμενου επιτοκίου σε σταθερό. Το σημείο 6 διευκρινίζει: «Επειδή τα νέα ομόλογα έχουν σταθερά επιτόκια, η Ελλάδα δεν θα είναι πλέον αντιμέτωπη με το ρίσκο να αυξηθούν τα επιτόκια αυτά». Η μείωση του ρίσκου είναι βέβαια καλοδεχούμενη, αλλά ας σημειώσουμε ότι με το σταθερό επιτόκιο καταργείται και η ελπίδα της μείωσης του, σε περίπτωση που η διεθνής οικονομία το επιτρέψει. Εξάλλου, στο ίδιο σημείο, το ESM αφήνει όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά, δηλώνοντας: «Οι συνθήκες στις αγορές μπορεί να επηρεάσουν τον βαθμό στον οποίο μπορούν να εφαρμοστούν τα μέτρα για τη μείωση του επιτοκιακού ρίσκου». Και δεν παίρνει καμία δέσμευση όσον αφορά το χρόνο εφαρμογής: «Τα σχήματα για τη μείωση του επιτοκιακού ρίσκου θα ακολουθήσουν στο βαθμό που το επιτρέπουν οι συνθήκες στην αγορά και είναι εφικτή η εφαρμογή τους».

Κατά δεύτερον, δεν υπάρχει «μείωση επιτοκίου», όπως ψευδώς διαδόθηκε, αλλά αναβολή μιας προγραμματισμένης αύξησης. Το σημείο 7 είναι ξεκάθαρο: «Η άρση της αύξησης του επιτοκιακού περιθωρίου αφορά την δόση των 11,3 δισ. ευρώ του προγράμματος του EFSF (του δεύτερου προγράμματος)». Επιπλέον, αυτή η «άρση της αύξησης» αφορά μόνο ένα πολύ μικρό μέρος του χρέους (τα 11,3 δισ.).

Κατά τρίτον, το ESM παραδέχεται ξεκάθαρα ότι οι όποιες επιπτώσεις των μέτρων που προτείνει αποτελούν μόνο «σενάρια», που ουδόλως εξασφαλίζουν την ελάφρυνση του χρέους. Το διαφωτιστικό σημείο 10 δεν αφήνει αμφιβολία περί τούτου: «Στο βασικό σενάριο, ο αντίκτυπος αυτών των μέτρων είναι ουσιαστικός και θα μπορούσε να μειώσει σημαντικά το λόγο του χρέους προς το ΑΕΠ». Το «θα μπορούσε» είναι βέβαια καθαρά υποθετικό, ενώ η αναφορά, έστω και κατά προσέγγιση, του ύψους της ενδεχόμενης μείωσης δεν υπάρχει πουθενά. Εξάλλου, για να μην υπάρξει καμία παρεξήγηση, στο ίδιο σημείο, το ESM δηλώνει με μια αφοπλιστική ειλικρίνεια: «Ο αντίκτυπος ορισμένων μέτρων θα εξαρτηθεί από διάφορους παράγοντες πέρα από τον έλεγχο μας. Μεταξύ αυτών είναι οι συνθήκες που θα επικρατούν στις αγορές». 

Κατά τέταρτον, το ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι η πρόβλεψη του ESM ότι η μείωση του επιτοκιακού ρίσκου ενδέχεται να επιφέρει, όχι ελάφρυνση του χρέους, αλλά επιβάρυνση! Το σημείο 11 δεν αφήνει αμφιβολία επί τούτου: «Οποιοδήποτε κόστος από τα σχήματα για τη μείωση του επιτοκιακού ρίσκου θα βαρύνει την Ελλάδα. Αυτά τα βραχυπρόθεσμα κόστη όμως αντισταθμίζονται και με το παραπάνω από τα μακροπρόθεσμα οφέλη του όλου εγχειρήματος για την Ελλάδα».
Η παρηγορητική αναφορά για τη «μακροχρόνια αντιστάθμιση» αυτής της άμεσης επιβάρυνσης, ουδόλως πειστική είναι, αν σκεφτούμε ότι ο ορίζοντας για τον οποίον μιλούν οι δανειστές είναι… το 2060. Δηλαδή σε περίπου μισό αιώνα! Εξάλλου είναι απορίας άξιον πως ακόμα και οι καλύτεροι οικονομολόγοι του κόσμου μπορούν να κάνουν προβλέψεις για ένα μέλλον τόσο μακρινό. 

Εύλογα συμπεραίνει κανείς πως η αναφορά σε ελάφρυνση 45 δισ. δεν μπορεί να έχει παρά  επικοινωνιακό χαρακτήρα. Είναι επίσης δεδομένο ότι πέρα από τα λεγόμενα «βραχυπρόθεσμα μέτρα» για το χρέος, η συζήτηση για τα υπόλοιπα μεσοπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα μέτρα μετατοπίζεται για μετά το 2018. Και ο καθένας καταλαβαίνει ότι είναι λίγο πιθανό να δεχτούν οι δανειστές έστω και να τα συζητήσουν, χωρίς νέο αντάλλαγμα, ήτοι νέα μέτρα.

Εξάλλου, η απόφαση του Εurogroup για την παράταση του ελέγχου στα δημοσιονομικά της Ελλάδας, πέρα της λήξης του 3ου Μνημονίου, είναι δεδομένη: «To Εurogroup επαναλαμβάνει ότι το πρωτογενές πλεόνασμα του 3,5% του ΑΕΠ, το οποίο θα επιτευχθεί το 2018, θα πρέπει να διατηρηθεί και για το επόμενο μεσοπρόθεσμο διάστημα».
Και το ESM επιβεβαιώνει, αναφέροντας στην αρχή του κειμένου του, συγκεκριμένα στο σημείο 2 : «Στην ανακοίνωση του στις 25 Μαΐου 2016, το Eurogrοup ανέφερε ακόμα μια πιθανή δεύτερη δέσμη μέτρων, εφόσον χρειαστεί, μετά την επιτυχημένη εφαρμογή του προγράμματος». Δηλαδή, οι δανειστές διευκρινίζουν με τον πιο ρητό τρόπο τη διάθεση τους να επιβάλλουν μέτρα λιτότητας και μετά το 2018. Και βέβαια, επιβολή μέτρων, σημαίνει, με έναν τρόπο ή τον άλλο, επιτροπεία, δηλαδή 4ο Μνημόνιο.

Θεωρώ πως όσα αναφέρω στο παρόν άρθρο αποτελούν διαπιστώσεις και όχι τοποθετήσεις. Από τις διαπιστώσεις αυτές ο καθένας μπορεί να βγάλει τα συμπεράσματά του, βάσει και της πολιτικής του αντίληψης.

*Ο Νίκος Σταθόπουλος είναι πολιτικός επιστήμονας και έχει σπουδάσει στον Καναδά. 


Σχολιάστε Ελεύθερα!

Αρχειοθήκη ιστολογίου

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...